fbpx

Cypr – o co chodzi z tym podziałem?

Cypr to ostatni w Europie kraj podzielony murem. Kiedyś społeczności grecka i turecka wspólnie egzystowały na tej rajskiej wyspie, ale jak to w życiu bywa, historia lubi się powtarzać, a ludzie z premedytacją popełniają te same błędny, które prowadzą tylko do agresji, wojen i nienawiści.
Uważam, że podział kraju był jednym z najgorszych rozwiązań i teraz trzeba z tym żyć. Cypr „południowy” wstąpił do UE i czerpie z tego korzyści, natomiast część „turecka” (jako państwo nie uznawane na świecie) może jedynie polegać na swojej macierzy Turcji.

Park Narodowy Cape Greco – miejscówka w której mnóstwo par realizuje sesje zdjęciowe w sukniach ślubnych.

jak do tego doszło? – kawałek historii

Mamy rok 1876. Trwa wojna turecko-rosyjska. Wielka Brytania w porozumieniu z Francją zajmuje Cypr, tłumacząc to zabiegiem uniemożliwiającym wzmocnienie się Imperium Rosyjskiemu na Bałkanach i Morzu Śródziemnym. Dwa lata później Brytyjczycy podpisują z tureckim sułtanem tajną konwencję „cypryjską” na mocy której mogą „panować” na wyspie, a mieszkającym na niej Turkom gwarantowali wolność religijną i wsparcie. W trakcie I wojny światowej Turcja opowiedziała się jednak po stronie Państw Centralnych – czyli m.in. Niemcami i Austro-Węgrami. Po tej akcji Brytyjczycy zagarnęli dla siebie Cypr i zerwali dotychczasowe ustalenia w sprawie wyspy z Turkami. Następnie zaczęła przymilać się i uśmiechać w kierunku Greków, obiecując wyspę w zamian za udostępnienie Krety na potrzeby bazy wojskowej… . Ostatecznie kilka lat po zakończeniu I wojny światowej na mocy traktatu pokojowego Wielka Brytania otrzymała Cypr, który formalnie zaczął nosić status kolonii brytyjskiej… . Oczywiście oficjalni włodarze wyspy stali się przeciwnikami połączenia z Grecją… i sądzili, że podnosząc standard życia mieszkańców odciągną ich od ruchów niepodległościowych. A jednak tak się nie stało!   

Miasto duchów w Famaguście. Niegdyś najpiękniejszy kurort wakacyjny na wyspie. Szkoda, że tak marnieje.

Mamy  rok 1950. Kościół cypryjski przeprowadza plebiscyt wśród prawosławnych greków na temat połączenia Cypru z Grecją – 96% głosowało za połączeniem. Wielka Brytania nie chciała nadal słyszeć o samostanowieniu Cypru. Dla nich wyspa razem z Gibraltarem i Maltą, tworzyła łańcuch baz morskich o znaczeniu militarnym i handlowym i nie mieli zamiaru rezygnować z tak dobrej miejscówki. Przywódca religijny Cypru i późniejszy jego prezydent – arcybiskup Makarios III obejmuje przywództwo w walce z „kolonizatorami” i nawołuje mieszkańców do walki o niepodległość i przyłączenie do greckiej macierzy. 

baza wojsk tureckich z RTCP

Powstaje organizacja EOKA (Cypryjska Organizacja Wyzwolenia Narodowego) której głównym celem będzie walka z władzą brytyjską na wyspie oraz doprowadzenie do połączenia z Grecją;

Wielka Brytania nawiązuje tajną współpracę z Turkami cypryjskimi i rządem tureckim w celu usprawnienia ich machiny propagandowej oraz namawia do wniesienia postulatu o podziale wyspy na część „grecką” i „turecką”.  Turcy powołują w tym czasie również paramilitarną organizację TMT (Turecka Organizacja Obronna) w celu siania zamętu na wyspie i likwidacji niewygodnych Turków o odmiennych poglądach.

Miasto duchów w Famaguście – opuszczone hotele niszczeją z dnia na dzień
wymowność zdjęcia – współczesność z historią w tle

Brytyjczycy chcąc osłabić a wręcz stłumić dążenia greków cypryjskich do niepodległości i połączenia z Grecją, dlatego założyli podział wyspy na dwie części. Stany Zjednoczone jednak nie zgadziły się na to i w 1959 roku w Zurychu zorganizowano spotkanie premierów Grecji i Turcji w celu „dogadania się”. Plan był następujący: dać Cyprowi niepodległość, na czele państwa miał stanąć prezydent  – Grek cypryjski, a wiceprezydentem Turek cypryjski. Tym samym miał się zakończyć okres panowania Brytyjczyków, ale, żeby nie było tak różowo pod pewnymi warunkami na ich korzyść – zachowali dla siebie część terytorium wyspy pod bazy wojskowe.

Nikozja – barykada z beczek

Konflikt odżył w 1963 roku, kiedy to Makarios III zaproponował zmiany w konstytucji, które umożliwiałyby połączenie Cypru z Grecją oraz ograniczały pewne prawa cypryjskim Turkom – np.: prawo weta dla decyzji rządu. Turcy przeciwstawili się tym propozycjom, w wyniku czego znów aktywowały się bojówki EOKI i rozpoczął się ponowny rozlew krwi… . W Nikozji Brytyjczycy stworzyli tzw. zieloną linię rozdzielając zwaśnione strony. W Grecji władzę objęła junta wojskowa, która jest przeciwna Makariosowi III, a w lipcu 1974 roku doszło do zamachu stanu, w wyniku którego musiał on uciec z wyspy na Maltę (został ewakuowany przez Brytyjczyków). Na czele państwa staje nowy prezydent, a sytuacja demograficzna na wyspie wyglądała tak: 77% stanowili grecy cypryjscy a 18% Turcy cypryjscy.

Nikozja – stanowisko strzelnicze obłożone workami z piaskiem

Turcy obawiając się w tej nowej sytuacji politycznej, kolejnej, zdecydowanej próby przyłączenia Cypru do Grecji postanowili przeprowadzić 20 lipca 1974 roku inwazję wojskową na wyspę. Finalnie zajęli 1/3 wyspy i ten stan pozostał do dnia dzisiejszego… . W 1983 roku Turcy powołali Republikę Turecką Cypru Północnego – państwa uznawanego na arenie międzynarodowej tylko przez Turcję.  

Nikozja – punkt obserwacyjny

Do dnia dzisiejszego nie rozwiązano tego problemu i wyspa oraz jej mieszkańcy nadal żyją podzieleni na północ i południe. Spokoju na linii demarkacyjnej pilnują bezustannie wojska ONZ-tu.    

jednostka wojskowa turków z RTCP

Celem Rządu Cypru są wszelkie działania mające na celu ponowne zjednoczenie kraju i przywrócenie wszystkim cypryjczykom na całej wyspie, prawa i wolności wynikające z przynależności Cypru do UE.

Nikozja – stanowiska strzelnicze

Jednakże mieszkańcy północy nie odcięli się w pełni od swoich sąsiadów:
1. funkcjonuje przejście graniczne w Nikozji;
2. młode Turczynki chętnie robią zakupy po stronie południowej;
3. na północy nie zmieniono ruchu ulicznego na prawostronny;
4. nie zauważyłem tureckich tablic rejestracyjnych na autach w TRCP;
5. nie zauważyłem wrogiego nastawienia do mojej osoby, chociaż każdy wie, że część społeczeństwa utrzymuje się z turystyki;
6. mieszkańcy TRCP chcieliby także mieć przywileje wynikające z przynależności do UE i móc korzystać z jej środków finansowych;
7. z negatywów: wiele zabytków uległo degradacji i przebudowie – chociażby kościoły na meczety;
8. dzielnica Famagusty – Varosha – została póki co pogrzebana na lata i niegdyś piękna nadmorska część jest niedostępna i rozsypuje się…
9. dość mocno pilnowana jest przez wojsko i policję wspomniana powyżej część hotelowo-sklepowa (miasto duchów) – za robienie zdjęć i filmów w tym miejscu grozi zarekwirowaniem sprzętu;
Trzymajmy zatem kciuki za ponowne zjednoczenie wyspy i pokój pomiędzy jej mieszkańcami!

przejście graniczne w Nikozji – młode turczynki chętnie zaglądają do sklepów w części południowej
Nikozja – przejście graniczne do ruchu pieszego
Nikozja – obraz po bitwie
Nikozja po części tureckiej
Nikozja – część miasta po części tureckiej – po prawej słynne łaźnie
Büyük Hamam
Pokój na świecie!

About

You may also like

Masz pytania, komentarze? pisz śmiało, ale z klasą :-)